Big MonoBoiler e61 PID: l'espresso perfetto?

[Antonio]

Miałem/mam dwa dosyć dobre, duże, gastro maszyny z wieloma bojlerami. W jednym układ hydrauliczny przechodził przez bojler parowy, czyli przez HX, miał parę układów PID. Drugi jest prostszy, bo nie ma HX, więc szybciej jest gotowy do pracy -- i to największa zaleta. Poza tym jest bardzo energooszczędny, bo można odłączyć parę. Espresso jednak najfajniejsze wychodziło mi z małej dźwigienki E61/HX, dosyć niestabilnej temperaturowo To nie takie proste, że sama stabilność temperatury przyniesie nam super espresso . Teraz mam Kazaka, który nie ma ani PID, ani bojlera z grzałką, a espresso wychodzi zeń bardzo sympatyczne.

[Janusz]

Ten Brewtus IV przetestuj albo poproś Janusza aby Ci wytłumaczył jak to działa. Z tego co czytałem to bojler kawowy trzeba samodzielnie uzupełniać wodą (oczywiście przełącznikiem na ekspresie) i jeżeli dobrze zrozumiałem to można też ten bojler wyłączyć i wtedy mamy zwykły HX. Ciekawy pomysł, chociaż nie do końca rozumiem intencję. Dla mnie w maszynie DB bardziej intuicyjne jest wyłączenia bojlera serwisowego kiedy nie potrzeba nam pary.

Już tłumaczę. Nie jest to tak, że bojler kawowy trzeba samodzielnie uzupełniać wodą. Nie jest też tak, że można bojler kawowy wyłączyć i jest wtedy zwykły HX. Jest to natomiast tak rozwiązane, że w bojlerze parowym (serwisowym) jest wymiennik ciepła HX z którego woda jest podawana do bojlera kawowego. Dzięki temu do bojlera kawowego wpada wstępnie podgrzana woda w wymienniku ciepła a nie zimna prosto z pompy. Temperaturą w bojlerze kawowym steruje PID. Bojler parowy można wyłączyć. Wówczas przez HX woda będzie wpływała do bojlera kawowego zimna, prosto z pompy. Taki sam układ jest stosowany także w maszynach innych producentów np. ALEX DUETTO IV. Eliminuje się dzięki temu wpływ spadku temperatury na skutek wpływu zimnej wody do bojlera kawowego podczas ekstrakcji kawy uzyskując znacznie bardziej stabilną temperaturę w bojlerze kawowym. Dodam nieskromnie, że podobny system jest zastosowany w ekspresach profesjonalnych BARISTA T z termodynamicznymi grupami kawowymi.
Link do schematu układu hydraulicznego:
https://wiki.wholelattelove.com/File:BREWTUS_IV_Hydraulic_Diagram.pdf

[Grzegorz68]

@Janusz sprostuj, jeśli nie tak rozumuję, bojler z lewej można wyłączyć, i wtedy woda będzie tylko pobierana do bojlera z prawej nie podgrzana, i tylko on będzie grzał wodę na grupę?

@Antonio słowem, nie HX, SB czy MB, tylko doświadczenie!

[Janusz]

Dokładnie tak. Nic nie potrzeba prostować. Dobrze rozumujesz.

[Grzegorz68]

@Janusz @Antonio @pj.w czy te wstępne podgrzanie wody w HX wpadającej później do bojlera kawowego jest takie bardzo pomocne, wyjątkowe, przecież grzałka i tak podgrzewa wodę do zadanej temperatury, jedynie dłużej? Oczywiście mówimy o dużej pojemności bojlerze, gdy do espresso potrzeba 25-30ml wody.

Dzięki @Janusz po korekcie, wyłożyłeś już jak rolnik krowie na rowie!

[Janusz]

Jest istotne. I to bardzo. Najogólniej tłumacząc to normalnie podczas ekstrakcji kawy do bojlera kawowego wpływa podobna ilość zimnej wody co wypływa w postaci kawy. Im mniejszy bojler tym więc większy jest spadek temperatury na skutek tego dopływu zimnej wody. Zaradzić temu nieco można zwiększając moc grzałki i częstotliwość jej załączania. Do tego stosuje się układy z elektronicznym termostatem lub układy PID. Działanie takiego układu tłumaczył już w innym miejscu Krakus. Większy bojler kawowy mniej jest wrażliwy na spadek temperatury przy dopływie np. 60 ml zimnej wody (doppio). W dobrych maszynach 2B oprócz stosunkowo dużego bojlera kawowego, oprócz układu PID, oprócz izolacji termicznej bojlerów stosowany jest właśnie system wstępnego podgrzewania wody w wymienniku ciepła HX. Wszystko po to aby uzyskać maksymalnie najlepszą stabilność temperaturową podczas ekstrakcji kawy. Możliwie płaski wykres temperatury w czasie. Ma to bezpośrednie przełożenie na jakość espresso.

[Antonio]

Dużo zależy od podejścia producenta. Wielu ciągnie swoje stare technologie i je adaptuje. Po co wymyślać, wytwarzać nowe, gdy można wziąć stary i masowo produkowany bojler parowy z wymiennikami ciepła? Ale czy jest to optymalne rozwiązanie? "Teoretycznie" bardzo trudno ocenia się daną maszynę. Wszystko sprawdza się lub nie -- w praktyce i w filiżance. Lepiej więc dotknij tego, co chcesz kupić, popracuj z tym, porównaj. Albo po prostu kup, doświadcz, wyciągnij wnioski .

Maszyny do espresso, niezależnie od technologii, mają swoje mankamenty, mają swoje zalety i wady, słabe i mocne strony. Cokolwiek sobie wybierzesz, poznasz charakter maszyny po jakimś czasie, po wielu próbach...

[Grzegorz68]

@Janusz konkludując, jeśli nawet mamy single bojler np: 0,7l, to podczas ekstrakcji espresso wpływająca zimna woda ze zbiornika może zachwiać, zmienić zadaną temperaturę wody wpadającej na kolbę i zanim zareaguje PID, napar jest już w filiżance?

@Antonio "Lepiej więc dotknij tego, co chcesz kupić, popracuj z tym, porównaj. Albo po prostu kup, doświadcz, wyciągnij wnioski ." Łatwo Ci tak radzić, przy Twoim doświadczeniu i możliwości testowania szerokiego spectrum ekspresów. 

[Antonio]

Nie, to są niewielkie ilości (30-40ml), bojler kawowy jest większy, grupa gorąca... Nie w tym tkwi sedno sprawy .
Moim zdaniem, taka hybryda hx/2b wcale nie musi być lepszym rozwiązaniem niż 2b czy po prostu hx.

[Janusz]

Dokładnie. Aż tak proste to to nie jest.
No i wcale nie musi być lepszym rozwiązaniem niż termoblok izolowany termicznie z PID. Oraz hybryda HX/termoblok.

[Grzegorz68]

Ale przy takim jak Gaggia Classic,lub trochę większym bojlerze, to już ma to wpływ.
Dzięki Wam poszerzyłem wiedzę o espresso i sprzęcie, wielkie podziękowania. Mam co myśleć, jaki ekspres kupić.

[untoldex]

@Grzegorz68 jeśli chciałbyś coś więcej poczytać o budowie i zasadzie działania ekspresów to tutaj są dwa świetne manuale dla ekspresów Vibiemme. Ekspresy innych marek mają podobną budowę więc te informacje są dosyć uniwersalne.

HX: https://www.espressocare.com/assets/uploads/VibiemmeCompleteManual.pdf
DB: https://www.espressocare.com/assets/uploads/DD_manual_final_1c.pdf

Szczególnie polecam rozdziały "How it works" i "Learn about  your machine".
Ten drugi manual do DB jest nieco bardziej rozbudowany i zawiera dodatkowo wiele informacji na temat przygotowywania espresso.

[Grzegorz68]

Dzięki @untoldex za inspirującą i wymagającą lekturę na długie wieczory, bo potrzebuję trochę czasu, aby ją zgłębić. Pobieżnie zwróciłem uwagę, że w ekspresie DB woda dostarczana do bojlera kawowego idzie od bojlera parowego, a nie ze zbiornika.  Nie wiem, czy to jest to regułą w takich rozwiązaniach, analogicznie jak w LaMacatec ALICUDI @Janusza tyle, że w nim drugi bojler to HX.

@camilsoze jak Ci sprawuje się Alexia?

[pj.w]

@Grzegorz68 - Antoni i Janusz już Ci doradzili, a jako, że oni obsłużyli w życiu więcej ekspresów niż ja widziałem na zdjęciach, nic nie dodaję.
Jedna rzecz: w tym budżecie, kupisz maszynę bardzo dobrą. I większą różnicę zobaczysz zmieniając mytą Kenię na Etiopię z obróbki naturalnej, niż SB na DB czy HX.
Generalnie, lepiej kupić maszynę i zacząć robić kawę, niż doktoryzować się na tematy sprzętu i nie pić kawy.

[Janusz]

Ostatnie zdanie bardzo mi się podoba !